Hiện nay, bệnh Lở mồm long móng (LMLM) do vi rút serotype SAT-1 đã được phát hiện tại Trung Quốc; từ đầu tháng 4/2026 đến nay đã ghi nhận 219 trường hợp trên bò. Chưa nghi nhận ca mắc bệnh LMLM do vi rút serotype SAT1 tại Việt Nam, nhưng nguy cơ chủng vi rút này xâm nhập vào nước ta thông qua vận chuyển gia súc và sản phẩm gia súc qua biên giới là rất cao.
Vi rút serotype SAT-1 nguy hiểm như nào?
SAT-1 có phạm vi vật chủ rộng, gây bệnh trên tất cả động vật móng chẵn: gia súc nuôi gồm có trâu, bò (nhạy cảm nhất), lợn, dê, cừu và cả trên động vật hoang dã gồm có trâu rừng (reservoir chính), linh dương, hươu (lưu ý: trâu rừng có thể mang virus hàng năm trời, là nguồn lây cực kỳ nguy hiểm cho đàn gia súc.
Vi rút lở mồm long móng có 7 serotype gồm: O, A, C, Asia 1, SAT-1, SAT-2 và SAT-3, các serotype không có miễn dịch chéo, nghĩa là các các loại vắc xin LMLM đang lưu hành tại Việt Nam chỉ có tác dụng bảo hộ đối với các chủng serotype O, A và ASIA1, không có khả năng bảo hộ đối với serotype SAT1.
Điểm nguy hiểm serotype SAT-1 có độc lực cao, khả năng lây lan nhanh, đặc tính nguy hiểm nhất của chủng này là gây viêm cơ tim cấp tính và phá hủy hệ hô hấp. Khi mắc bệnh gia súc có dấu hiệu ngoài các triệu chứng điển hình như sốt cao, loét miệng, móng và chảy nước bọt, gia súc nhiễm SAT-1 thường có biểu hiện khó thở nặng, bỏ ăn hoàn toàn và có thể chết đột ngột do suy tim trước khi các vết loét kịp lan rộng.
Theo báo cáo của Cục Thú y, đối với heo, là động vật dễ bị tổn thương nhất. Nếu bị nhiễm bệnh, heo con có tỷ lệ chết lên đến 50 – 80% chỉ sau thời gian ngắn phát bệnh; heo thịt tỷ lệ chết khoảng 20%. Còn đối với trâu, bò, dù có sức đề kháng tốt hơn nhưng tỷ lệ chết vẫn dao động từ 10 – 50% tùy tình trạng sức khỏe.
Đường lây truyền của bệnh lở mồm long móng SAT-1
Vi rút serotype SAT-1 có thể lây lan rất nhanh qua cả đường trực tiếp và gián tiếp. Phương thức lây truyền chủ yếu là qua đường tiêu hóa, hô hấp và tiếp xúc trực tiếp giữa con bệnh với con khỏe.
Nguồn chứa vi rút gồm nước bọt, dịch mụn nước, sữa, nước tiểu, phân, tinh dịch, hơi thở của gia súc bệnh, thịt và phủ tạng thú bệnh. Vi rút cũng có thể lây gián tiếp qua dụng cụ chăn nuôi, người chăm sóc, phương tiện vận chuyển, chất thải chăn nuôi, nước rửa chuồng, thức ăn và nước uống bị nhiễm mầm bệnh. Trong điều kiện thuận lợi, vi rút còn có thể phát tán theo gió, khiến tốc độ lây lan trong khu vực tăng rất nhanh.
Cách phòng bệnh lở mồm long móng SAT-1
Để chủ động ngăn chặn, phòng, chống dịch bệnh LMLM hiệu quả, mỗi người dân chăn nuôi cần phải thực hiện nghiêm túc nguyên tắc 5 không:“Không dấu dịch; Không vận chuyển gia súc, mắc bệnh ra khỏi vùng dịch; Không buôn bán, giết mổ gia súc, mắc bệnh; Không vứt xác gia súc ra môi trường; Không sử dụng thức ăn thừa chưa qua xử lý nhiệt làm nguồn thức ăn cho gia súc”. Khi phát hiện gia súc có biểu hiện nghi mắc bệnh LMLM, cần báo ngay cho Trưởng thôn để kịp thời báo cáo về UBND xã qua Phòng kinh tế xã để được hướng dẫn xử lý kịp thời theo quy định, không tự ý giấu dịch, không vứt xác động vật chết ra môi trường gây ô nhiễm và làm lây lan dịch bệnh. Nếu trường hợp người chăn có hành vi tự ý vứt xác lợn mắc bệnh chưa qua xử lý ra môi trường sẽ bị xử phạt theo quy định của Luật Thú y.
Bên cạnh đó cần tiêm phòng đầy đủ các loại vắc xin, cung cấp thức ăn đầy đủ dinh dưỡng, kết hợp kiểm soát nguồn giống và áp dụng nghiêm ngặt các biện pháp chăn nuôi an toàn sinh học cũng rất cần thiết giúp nâng cao sức đề kháng cho vật nuôi, góp phần phòng bệnh hiệu quả.
Dịch bệnh LMLM không chỉ gây thiệt hại trực tiếp về kinh tế cho người chăn nuôi mà còn ảnh hưởng nghiêm trọng đến hoạt động mua bán, vận chuyển, tiêu thụ gia súc và các sản phẩm từ gia súc trong địa bàn xã. Do đó, việc chủ động phòng, chống dịch bệnh là trách nhiệm của toàn thể Nhân dân, đặc biệt là các hộ chăn nuôi.
Nguồn: https://www.fivevet.vn/consultants/2026/04/benh-lo-mom-long-mong-sat-1-dau-hieu-duong-lay-cach-xu-ly-va-phong-benh-hieu-qua?lang=vn, https://nhachannuoi.vn/khan-bien-chung-sat-1-tren-gia-suc-suc-tan-pha-khung-khiep/?gidzl=8M8tGFUeDKGdUp9EzRurHoHtCKFlxp1CRYHb4kZiDXrfTJ4IwBat7pXsDa7iiZPAEIim5cBb_JOzzgWnIW
T/h: Huyền Trang, Trung tâm Dịch vụ công xã
